قراردادهای EPC یا EPCM و EPCF و…

قراردادهای EPC یا EPCM و EPCF و… 

اصطلاح فراردادهای  EPC بعد از انتشار کتابی از طرف FIDIC با جلد نقره ای رنگ در سال ۱۹۹۹ معروف شد. نام دقیق کتاب Condition of Contract for EPC Turnkey Project است، که به فارسی می توان “شرایط پیمان برای پروژه های طراحی،تدارکات و اجرا به صورت کلید در دست” ترجمه کرد.
این نوع از قرارداد در ایران، بیش از همه به منظور رفع برخی از مشکلات قراردادهای “سنتی” مورد توجه قرار گرفت.

فیدیک

 

در “روش سنتی” که در ایران به  “روش سه عاملی” معروف شده است، ابتدا کارفرما بخش مهمی از طراحی را توسط شرکت مهندسی-طراحی انجام میدهد و پس از آن برای اجرای پروژه، پیمانکار انتخاب می کند. در این روش زمان انجام پروژه طولانی تر از دیگر روش ها است و معمولا اختلافاتی بین طراح و پیمانکار بروز می کند و تعهدات دو طرف با ابهام روبرو می شود و کارفرما همواره در معرض ادعای پیمانکار، ناشی از عدم تطابق نقشه و واقعیت کار قرار دارد. برای رفع این مشکلات و تسریع در انجام پروژه جامعه مهندسان مشاور بین المللی FIDIC، تیپ قرارداد EPC را ارائه کرد.

 

فیدیک - ایران نما

 

اما نظیر بسیاری از پدیده ها، با ورود به ایران و شرایط پیچیده ناشی از ریسک بالای اقتصادی، برخی از  متخصصان ایرانی برای فرار از مشکلات، بجای برخورد با اصل موضوع به فکر تصحیح و دستکاری در این مفهوم افتادند و انواعی چون EPCC یا EPCF و غیره را ساختند،

در مورد EPCC این طور استدلال می کنند که علاوه بر بخشهای E ( مهندسی) و  P ( خرید) و  C ( ساخت و نصب) این قرارداد شامل راه اندازی Commissioning هم می شود. گمان نمی کنم تا به حال کسی در دنیا به پروژه ای از نوع EPC برخورد کرده باشد که راه اندازی  آن به عهده و مسئولیت پیمانکار EPC آن نباشد. عقد قراردادی تحت عنوان EPCC به هیچ وجه مبنای عقلی ندارد و کار عبثی است.

 

 

در مورد قراردادهای EPCM، چنین طرح می شود که در این جا طرف سومی بنام MC اضافه شده است و علت نامگذاری جدید به این دلیل است. در قراردادهای EPC اصولا دو طرف بیشتر حضور ندارند. طرف مجری که مسئولیت تمام قسمتها را به عهده دارد و طرف تحویل گیرنده کار که کارفرما است. حال اگر کارفرما بخشی از وظایف خود را به شخص حقیقی یا حقوقی دیگری واگذار کند، تغییری در اصل موضوع نخواهد داد و اگر این اصول تغییر کند، دیگر چنین قراردادی EPC نخواهد بود تا چه برسد به آن که، پسوندی هم آن تعلق گیرد.    

برخی از قراردادهای EPCCF یا EPCF نام بردند و توضیح دهند که منظور از این اصطلاح، قراردادهایی است که پیمانکار تامین مالی پروژه را نیز می پذیرد.

در تمام دنیا، تامین مالی پروژه ربطی به روش انجام  EPC ندارد و مقوله ای جداگانه است. مثلا در پروژه های ساخت، بهره برداری و واگذاری Build, Operation, Transfer – BOT  کاربرد دارد.

قرارداد EPC روشی برای انجام پروژه است و متدی برای تامین مالی پروژه نیست و ربطی به نوع تامین مالی ندارد. وقتی روش انجام پروژه ای EPC تلقی می شود که پیمانکار مسئولیت تمام مراحل طراحی ، خرید و اجرا را بپذیرد. در این مرحله تامین مالی معنا ندارد، اتخاذ تصمیم برای نحوه تامین مالی مربوط به زمانی است که پروژه هنوز به پیمانکار واگذار نشده باشد.

اشتباهی که گاهی رخ می دهد، شرطی است که کارفرماهای ایرانی برای تامین مالی قید می کنند، مثلا از پیمانکار  EPC که در مناقصه شرکت می کند، می خواهند برای آنان سرمایه گذار پیدا کند یا خود سرمایه بگذارد. این مقوله ربطی به پروژه EPC ندارد و ناشی از شرایطی است که دستگاههای دولتی ایرانی از طرف بانکها یا موسسه های سرمایه گزاری تحریم شده اند و از کسی که در شرایط تحریم نیست، این خدمات اضافی را طلب می کنند.

تامین مالی پروژه، مقوله ای جدا از نحوه انجام پروژه است. تامین مالی توسط هر کسی انجام بگیرد، تابع مسائلی نظیر ضمانت مالی وام گیرنده، زمان برگشت سرمایه ،سود آن و …است.
بدلیل اقتصاد دولتی، اغلب کارفرماهای کشور ما، دولتی یا نیمه دولتی هستند و برای فرار از تعهدات، عادت کرده اند که هر متن استانداردی را از شرایط اصلی آن خارج کنند. مثلا تمام بندهای قراردادهای EPC مربوط به تعهد کارفرما را از تیپ قرارداد FIDIC خارج و باصطلاح آن را ایرانیزه می کنند و توجه ندارند که تغییر متنهایی که حاصل سالها تجربه و مشاوره با برجسته ترین متخصصان جهانی است، اگر لازم باشد، باید با احتیاط و بررسی های دقیق صورت گیرد و نتیجه آن پایش و کنترل گردد. نمی توان قرارداد EPC را صرفا برای حذف پاسخگویی، دچار تغییر کرد و بر آن حاشیه نوشت.

در متون FIDIC تاکید شده است که قراردادهای EPC برای کارهایی مناسب هستند که کمترین ریسک را دارند.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *